Een leerlingenraad opzetten die echt iets verandert
Een leerlingenraad is de plek waar leerlingen ervaren hoe democratie werkt en dat hun stem ertoe doet. Op veel scholen blijft het bij een paar vergaderingen per jaar. Dit is wat wij hebben geleerd van jaren begeleiden op basisscholen in Amsterdam.
Bekijk de lessenserie Leerlingenraad
– Waarom
Wat een leerlingenraad de school oplevert
Een leerlingenraad is een uitgelezen kans om leerlingen in het klein te laten zien hoe een democratie werkt: kiezen, vertegenwoordigen, overleggen, besluiten en verantwoording afleggen. Het is burgerschapsonderwijs dat niet uit een boekje komt, maar uit de eigen school.
Voor de school levert het meer op dan een leuk extraatje. Leerlingen komen met concrete verbeterpunten waar het team niet aan dacht, van de kleedkamers tot het schoolplein. Ze leren omgaan met andere meningen en consensus vinden, en ze oefenen kerndoelen 35, 36, 37 en 38: samenwerken, democratie en inspraak, omgaan met verschillen, normen en waarden.
Een goed functionerende raad is bovendien zichtbaar burgerschapsbeleid, waar de inspectie naar vraagt.
– Hoe
In zes stappen naar een werkende leerlingenraad
Zo bouwen wij een leerlingenraad op met scholen. De volgorde is bewust; de meeste raden die doodbloeden, slaan stap 1 of 4 over.
Doel en mandaat
Bepaal met het team waar de raad over mag meepraten en waar niet, en wie de besluiten uitvoert. Zonder mandaat wordt het een praatclub.
Verkiezingen
Uit elke groep 5 tot en met 8 een of twee vertegenwoordigers, gekozen na een korte campagne. De verkiezing zelf is al een burgerschapsles.
Leren wat democratie is
De eerste bijeenkomsten gaan over goed burgerschap, de rol van een vertegenwoordiger en hoe je vergadert. Anders begint de raad met wensenlijstjes.
Onderzoeken wat er speelt
De raad haalt op wat er leeft in de groepen en op het plein, en kiest twee of drie onderwerpen die haalbaar zijn. Van groot idee naar klein, uitvoerbaar project.
Doen en terugkoppelen
Uitvoeren, presenteren aan de school en aan de directie, en laten zien wat er is veranderd. Zichtbaar resultaat houdt de raad levend.
Vaste begeleiding
Een vaste begeleider, elke week of om de week, op een vast tijdstip. Dat is het verschil tussen een raad die loopt en een raad die na de kerst stilvalt.
– Onderwerpen
Waar een leerlingenraad over kan meepraten
Voorbeelden uit de raden die wij begeleiden. Hoe concreter, hoe beter.
Het gebouw en het plein
Klokken en luchtverfrissers in de kleedkamers, douchegordijnen, het schoolplein, de fietsenstalling.
Regels en sfeer
Pauzeregels, omgaan met elkaar, een anti-pestafspraak die van de leerlingen zelf komt.
Lessen en activiteiten
Meepraten over thema's, schoolreisjes en het naschoolse aanbod; op sommige scholen schuift de raad aan bij vergaderingen.
De school naar buiten
Een schoolkrant, een film om nieuwe leerkrachten te trekken, een gezamenlijke wijkraad met andere scholen.
– Zo doen wij het
Begeleiding door een vaste docent van Junior Campus
Een docent van Junior Campus begeleidt de leerlingenraad op een vast moment, in series van 4 tot 12 bijeenkomsten. We beginnen met onze lessenserie Leerlingenraad, opgebouwd rond de zeven-stappen-methode van onderzoekend en ontwerpend leren, en gaan daarna door met de echte onderwerpen van de school.
Waar een school ook een schoolkrant wil, combineren we beide. Wat de raad bespreekt, komt in de krant, en de redactie brengt het werk van de raad onder de aandacht van de hele school.
- Vast tijdstip, vaste begeleider, geen voorbereiding voor het team
- Van eerste bijeenkomst tot presentatie aan de directie
- Ook op meerdere locaties tegelijk, met één docent
Lees hoe het ging op de Pro Rege School en bij de gemeente Amsterdam
Op de Pro Rege School begeleiden we de leerlingenraad en de schoolkrant op twee locaties. Voor de gemeente Amsterdam begeleidden we de raden van drie scholen in Zuid en Nieuw-West.
Bekijk de klantcases– Veelgestelde vragen
Over de leerlingenraad
Vanaf groep 5 werkt het goed; op veel scholen doen groep 5 tot en met 8 mee. Jongere leerlingen kunnen wel meedenken via hun eigen groep.
Wekelijks of om de week, op een vast tijdstip. Onze series zijn 4, 6, 8 of 12 bijeenkomsten van 60 minuten, onder schooltijd.
Dat is normaal in het begin. Daarom starten we met de vraag wat democratie en vertegenwoordiging is, en leren leerlingen om van een groot idee een klein, haalbaar project te maken.
Zeker, en veel scholen doen dat. Het knelpunt is meestal tijd en continuïteit. Een vaste externe begeleider zorgt dat de raad blijft draaien, ook in drukke periodes.
– Laten we kennismaken
Een leerlingenraad op uw school?
We denken graag mee over de opzet, ook als u het zelf wilt begeleiden. Plan een vrijblijvend gesprek.